على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1621

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رب ( robb ) و ( rob ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شيرهء از هر ميوه‌اى كه آن را قوام آورده ستبر كرده باشند مانند رب انار و رب سيب و جز آن . رب ( robba ) و ( roba ) و ( rabba ) و ( raba ) و ( robo ) و ( rob ) ع . حرف جار . و يا اسم است بمعنى بسا و در نيايد مگر بر نكره و گاه بمعنى اندك باشد و نيز بمعنى چندى و بسيار بار و چند بار و اكثر اوقات و گاه گاه و بعضى اوقات و وقت بوقت و شايد و اتفاقا نيز مىباشد . مر . ربما . ربأ ( rab ' ) م . ع . ربأ القوم و لهم ربأ ( از باب فتح ) : طلايه گرديد مر آن گروه را و ديدبانى نمود . و ربأ زيد : بلند گرديد زيد و بر بلندى برآمد . و ربأ الشيئ : بلند كرد آن چيز را و اصلاح نمود آن را و برد آن را . و انى لاربا بك عن هذا الامر اى ارفعك عنه . و ربأ فلان : فراهم آورد فلان از هر نوع طعام . و ربأ الرجل : گرانبار رفت آن مرد . و ربأ القوم : چشم داشت بر آن قوم و نگاهبانى كرد و از بالا به زير نگريست آنها را و مطلع گرديد بر آنها . و ما ربأت ربأه يعنى ندانستم او را و پرواى او را نكردم . ربا ( reb ) ا . ع . پيشى يعنى بنسيه خريدن و فزون گرفتن در وام و بيع و سود خورى . و زياده . و نشو و نما و قد نهى فى الشرع عن الربا و هو بيع جنس به عين ذلك الجنس مع زيادة . ربا ( rob ) ص . پ . رباينده . و ربوده . و جذب كننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند آهن‌ربا يعنى جذب‌كننده و ربايندهء آهن كه مقناطيس باشد . و سامان ربا : ربايندهء سامان . و دلربا : معشوق و كسى كه دل را ربوده و مىربايد . ربا ( robb ) ا . پ . بلغت زند بزرگ و عظيم و رخشنده و رخشان . رباء ( rab ' ) م . ع . رباربوا و ربوا و رباء ( از باب نصر ) : فزون شد و گواليد . و ربا الرابية : برآمد بر آن پشته . و ربا الفرس ربوا : آماس كرد آن اسب از دويدن و يا از ترس . ربا السويق : آب ريخت بر آن پست پس باليده گرديد . و ربا فلان فى بنى فلان ربوا و ربوا ( robovvan ) و ربى رباء و ربيا ( از باب سمع ) : پرورش يافت فلان در بنى فلان . و كذلك الصبى فى حجره من البابين . رباء ( rab ' ) ا . ع . منت و طول و فزونى بر كسى . يق : لفلان على فلان رباء اى طول و منة . رباء ( reb ' ) م . ع . رابأته مراباة و رباء : پرهيز كردم و ترسيدم از وى . و نگريستم آن را و نگاهبانى او كردم و مواظبت كردم از او . رباءة ( rab at ) ا . ع . پشته و بلندى . رباب ( rab b ) ا . ع . ابر سپيد و گاه برابر سياه هم اطلاق كنند . و يك نوع سازى . رباب ( reb b ) ا . ع . پيمان و عهد . و ده يكها . و ياران . و پنج قبيله از تازيان كه يكى شده‌اند و ايشان ضبة و ثور و عكل و تيم و عدى و انما سموا بذلك لانهم غمسوا ايديهم فى رب و تحالفوا عليه . و نيز رباب . ج . ربة . و ج . ربة . و ج . رب . رباب ( reb b ) م . ع . نزديك بزادن رسيدن گوسپند . رباب ( rob b ) ا . پ . سازى شبيه به طنبور بزرگ كه دستهء كوتاه و چهار تار دارد و به روى آن بجاى تخته پوست آهو مىكشند . رباب ( rob b ) ع . ج . ربى ( robb ) . ربابة ( r b bat ) ا . ع . واحد رباب يعنى يك ابر سپيد . ربابة ( reb bat ) ا . ع . ملك و سلطنت . و مالك . و ضرب . و عهد و پيمان . يقال . هو طالب ربابته اى مملكته . و دستهء تيرهاى قمار و جعبهء آن و رشته‌اى كه به آن تير ها را بندند و پارچه‌اى كه در آن تيرها را پيچند و يا پوست تنك كه بر دست برآرندهء تيرهاى قمار پيچند . ربابنة ( rab benat ) ع . ج . ربان ( robb n ) . ربابه ( rob be ) ا . پ . سازى شبيه به طنبور بزرگ كه رباب نيز گويند . و از اعلام زنان است . ربابى ( rab biyy ) ا . ع . سازنده و نوازندهء رباب . و مندود بن عبد اللّه شخصى بوده كه در معرفت فن رباب نوازى به دو مثل زنند . ربأة ( rab'at ) ا . ع . آب دستان سه پهلو كه از چهار پارچه چرم سازند . رباة ( rab t ) ا . ع . كوه . و كوه كوچك . و پشته . و تپه . ربات ( reb t ) ا . پ . كاروانسرا و منزلگاه و رباط . ربات ( rabb t ) ا ع . ج . ربة . رباجة ( rab jat ) م . ع . ربج رباجة ( از باب كرم ) : گول و كند خاطر گرديد . رباجة ( rab jat ) ا . ع . گولى و سستى و كندى خاطر . رباجى ( rab jiyy ) ا . ع . مرد ستبر درشت خو كه ميان قريه و باديه باشد . رباجية ( rab jiyat ) ا . ع . زن گول . رباح ( rab h ) ا . ع . سود و فائده . و نام شخصى ساقى . و نام جانورى مانند گربه . رباح ( rab h ) م . ع . ربح ربحا و